Shader önbelleği: nerede durur, temizlemek gerekir mi, ne kadar yer ayrılmalı ve Advanced Shader Delivery nedir
Shader önbelleği, ekran kartı sürücüsünün ve oyunların kartınız için derlenmiş shader’ları sakladığı bir disk klasörüdür; böylece her açılışta yeniden derlenmez ve takılmaya yol açmazlar. Sürücü veya oyun güncellendiğinde önbellek geçersiz olur, bu yüzden güncellemeden sonraki ilk açılış uzun sürer; Microsoft 2025’ten beri hazır shader’ları oyunla birlikte indiren Advanced Shader Delivery’yi yayıyor — Microsoft’a göre Radeon RX 7600’de Forza Horizon 6’nın ilk açılışı ~90 saniyeden 4 saniyeye indi.
Shader Cache · gölgelendirici önbelleği · DXCache · DirectX Shader Cache · Advanced Shader Delivery · shader önbelleği temizleme
Temel rakamlar
FPSHQ veritabanından, 13.10.2026 itibarıyla
Shader önbelleği neden var
Shader, ekran kartı için küçük bir programdır: bir yüzeyin nasıl aydınlatılacağı, dokuların nasıl karıştırılacağı. Oyunlar shader’ları ara biçimde getirir ve bunları kartınıza özel makine koduna yalnızca sürücü çevirebilir — buna derleme denir. Oyun sırasında olursa bir kare onlarca milisaniye gecikir: bu, shader derleme takılmasıdır. Önbellek sonucu saklar ve aynı efekt tekrar görününce shader diskten anında yüklenir.
Birçok oyun shader’ları önceden derler — ilk açılıştaki «Shader’lar derleniyor» ekranı. Vulkan ve OpenGL oyunlarında Steam, özellikle herkesin aynı donanıma sahip olduğu Steam Deck’te, önceden derlenmiş önbellek indirebilir (Shader Pre-Caching).
| Nerede | Yol (Windows) | Nasıl temizlenir |
|---|---|---|
| NVIDIA (DirectX/Vulkan) | %LOCALAPPDATA%\NVIDIA\DXCache ve GLCache | klasör içeriğini silin veya Disk Temizleme |
| AMD (DirectX/Vulkan) | %LOCALAPPDATA%\AMD\DxCache, DxcCache, VkCache | Adrenalin → Grafik → Shader Önbelleğini Sıfırla |
| Windows (DirectX) | sistem DirectX önbelleği | Disk Temizleme → DirectX Gölgelendirici Önbelleği |
| Steam | steamapps\shadercache | Steam → Ayarlar → İndirmeler → Shader Pre-Caching |
Önbellek ne zaman temizlenmeli, ne zaman değil
Normalde temizlemeye gerek yoktur: temizledikten sonra tüm shader’lar yeniden derlenir ve oyunun ilk saatleri daha az akıcı olur. Sürücü güncellemesinden sonra artefaktlar, bölüm yüklerken çökmeler veya öncekinden kötü davranış görülürse temizlemek yerindedir — bozuk önbellek nadir de olsa olur. Sistem diskinde yer kalmadıysa da mantıklıdır: NVIDIA/AMD klasörleri birkaç gigabayt tutabilir.
Boyut önemlidir: sınır çok küçükse sürücü eski shader’ları atar ve büyük oyunlar (Unreal Engine 5, açık dünyalar) onları yeniden derler. NVIDIA Denetim Masası’nda, hızlı bir SSD’de yer varsa «Gölgelendirici önbelleği boyutu»nu 10 GB veya üzeri ya da sınırsız yapın.
Advanced Shader Delivery: shader’lar oyunla birlikte
Microsoft derlemeyi oyuncunun PC’sinden kendi sunucularına taşıyor: oyun bir durum nesnesi veritabanıyla (SODB) gelir, Xbox PC uygulaması ise kartınız ve sürücünüz için önceden derlenmiş shader veritabanını (PSDB) indirir. Teknoloji 16 Ekim 2025’te ROG Xbox Ally’de çıktı (Microsoft: Avowed’da %85 daha kısa yükleme) ve Haziran 2026’dan beri AMD RDNA 1–4 grafiklerde Xbox PC uygulamasında kullanılabiliyor (Windows 11 24H2+, Adrenalin 26.6.1+). Microsoft diğer üreticileri daha sonra vaat ediyor.
Uygun veritabanı yoksa (örneğin beta sürücüde) oyun shader’ları her zamanki gibi derler. Xbox dışındaki Steam ve diğer mağazalardaki oyunlarda henüz çalışmıyor.
- Sebepsiz önbellek temizlemeyin
- NVIDIA önbelleği: 10 GB+ veya sınırsız
- Sürücü güncellemesinden sonra oyunun yeniden derlemesine izin verin
- Xbox PC uygulaması + Radeon: Advanced Shader Delivery
Sizin PC'nizde
Ekran kartınızı (ve işlemcinizi) girin — «Shader önbelleği» etkisini birleşik FPSHQ modeliyle Cyberpunk 2077 örneğinde hesaplayalım.
PC'yi hesapta kaydet · Donanımı uygulamayla algıla · Birleşik FPSHQ modeli tahmini, ölçüm değil.
FPSHQ'da nerede kullanılır
Forumdaki tartışmalar
Shader önbelleği nedir?
Shader önbelleği, ekran kartı sürücüsünün ve oyunların kartınız için derlenmiş shader’ları sakladığı bir disk klasörüdür; böylece her açılışta yeniden derlenmez ve takılmaya yol açmazlar. Sürücü veya oyun güncellendiğinde önbellek geçersiz olur, bu yüzden güncellemeden sonraki ilk açılış uzun sürer; Microsoft 2025’ten beri hazır shader’ları oyunla birlikte indiren Advanced Shader Delivery’yi yayıyor — Microsoft’a göre Radeon RX 7600’de Forza Horizon 6’nın ilk açılışı ~90 saniyeden 4 saniyeye indi.
- en yaygın motor
- Unreal Engine 4 · 40
Sık sorulan sorular
Shader önbelleği nerede?
Sürücü güncellemesinden sonra shader önbelleği temizlenmeli mi?
NVIDIA panelinde shader önbelleği boyutu ne olmalı?
Oyun neden her açılışta shader derliyor?
Advanced Shader Delivery nedir?
Kaynaklar
- Microsoft DirectX: Introducing Advanced Shader Delivery (2025-08-21)
- Tom's Hardware: Advanced Shader Delivery — 85% faster loads in Avowed (2025-08-21)
- Microsoft DirectX: Advanced Shader Delivery expands to AMD Radeon (Forza Horizon 6: 4 s vs ~90 s) (2026-05-15)
FPSHQ ekibi · metodoloji · hesaplama yöntemi · Güncellendi
✏️ Hata mı buldunuz? Düzeltme önerin
FPSHQ uygulamasını indirin — donanımı algılar ve oyunlarınızdaki FPS'i gösterir.
💻 Windows uygulaması