Darboğaz hesaplayıcı
Bilgisayarınızın hangi bileşeninin performansı sınırladığını öğrenin. CPU mu, GPU mu? Ne kadar FPS kaybediyorsunuz? Yükseltme değer mi?
Darboğaz nedir ve nasıl giderilir
Darboğaz, diğerlerinin performansını sınırlayan bileşendir. İdeal sistem, CPU ve GPU'nun aynı yükte çalıştığı sistemdir: ağır bir oyunda ikisi de %95–99'da. Bir bileşen çok geride kalırsa diğeri boşta kalır ve FPS kaybedersiniz.
FPSHQ darboğazı nasıl hesaplıyor
Hesaplayıcımız, CPU (gaming_score) ve GPU (bench_score) normalize performans değerlerini çözünürlüğü hesaba katarak karşılaştırır. 1080p'de CPU ağırlığı %100, 1440p'de %70, 4K'da %40'tır (GPU ana darboğaz olduğundan). Yüzde farkı, darboğaz derecesidir.
CPU darboğazı belirtileri
- Oyunda GPU %60–70'te, CPU %95–100'de.
- Çok NPC olan yerlerde FPS düşüşleri (Cyberpunk 2077, GTA, Total War).
- Mikro takılmalar ve kararsız 1% Low.
- 4K'da FPS, 1080p ile aynı (ki bu doğal değil).
GPU darboğazı belirtileri
- GPU her zaman %99 yükte, CPU %30–50'de.
- Çözünürlük arttıkça FPS orantılı düşer.
- DLSS/FSR'yi açmak büyük artış sağlar.
- Kararlı 1% Low — takılma yok.
Darboğazdan nasıl kurtulunur
1) Doğru teşhis: CPU/GPU kullanım sensörleri açık MSI Afterburner ve hesaplayıcımızı kullanın. 2) Yazılım yöntemleri: bellek hız aşırtma (EXPO/XMP), AMD'de Curve Optimizer, gereksiz arka plan işlemlerini kaldırma. 3) Donanım yükseltmesi: zayıf bileşeni değiştirin. AM4'te en iyi yükseltme Ryzen 7 5800X3D; AM5'te Ryzen 7 9800X3D.
Darboğaz hakkında sıkça sorulan sorular
Bilgisayarda darboğaz nedir?
Darboğaz, diğer bileşenlerin performansını sınırlayan bileşendir. İşlemci, ekran kartını yeterince hızlı besleyemezse bu bir CPU darboğazıdır (GPU %100 yerine %60–70'te kalır). Ekran kartı yetişemezse bu bir GPU darboğazıdır (CPU %30–40'ta kalır). İdeal denge, oyunlarda ikisinin de %95–99'da olmasıdır.
Sistemimdeki darboğazı nasıl tespit ederim?
Oyun sırasında MSI Afterburner veya Görev Yöneticisi'ni açıp yükü izleyin. GPU %99 + CPU %60 bir GPU darboğazıdır (normal). GPU %70 + CPU %99 bir CPU darboğazıdır (kötü — CPU yükseltilmeli). GPU %95 + CPU %80 ideal dengedir. Strateji ve MMO oyunlarında CPU, üst düzey işlemcilerle bile sık sık sınırına ulaşır.
Darboğaz hangi çözünürlükte daha güçlüdür?
1080p'de CPU darboğazı en yaygındır — CPU kare beslemediği için GPU tam yüklenemez. 4K'da ise tersidir: GPU her zaman yüklüdür, dolayısıyla CPU nadiren darboğaz olur. Bu yüzden 1080p'de RTX 4090 sıkça Core i5-13400 tarafından tutulur, 4K'da ise aynı CPU GPU'dan %100 almanıza engel olmaz.
RTX 5090 için hangi CPU gerekir?
Üst seviye RTX 5090 için 1080p/1440p'de Ryzen 9 9950X3D, Ryzen 7 9800X3D veya Intel Core Ultra 9 285K gerekir — aksi halde CPU darboğazı olur. 4K'da Ryzen 7 7700X / Core i5-14600K bile yeterlidir — yüksek çözünürlükte sınıra önce hep GPU ulaşır.
Darboğazla oyun oynanır mı?
Oynanır, çoğu kişi öyle oynuyor. GTX 1660 ile Ryzen 7 5800X bir GPU darboğazıdır (CPU daha güçlü) ve bu normaldir. Tersi çok daha kötüdür — güçlü bir GPU ile ucuz bir CPU. O durumda FPS'in %30–50'sini kaybedersiniz. Darboğaz hesaplayıcı ciddiyetini gösterir.
Hangisi daha kötü: CPU mu yoksa GPU darboğazı mı?
CPU darboğazı öznel olarak daha kötüdür: kararsız FPS, takılmalar ve 1% Low düşüşleri üretir. GPU darboğazı yalnızca üst sınırı kısıtlar ama kareler kararlı kalır. İkisi de kötüdür, ancak seçmek gerekirse CPU'nun GPU'dan biraz daha güçlü olması iyidir.
Hangi darboğaz yüzdesi normal sayılır?
%10'a kadar mükemmel — hiçbir şeyi değiştirmeyin. %10–20 normaldir; kusursuz denge mümkün ama şart değil. %20–30 fark edilir — ağır oyunlarda bir bileşen tam kullanılmaz. %30 üzeri kritiktir ve yükseltme haklıdır.
Hesaplayıcı neden farklı çözünürlüklerde farklı sonuç veriyor?
Çünkü 1080p'de CPU daha büyük rol oynar (kareleri daha hızlı işler → daha çok CPU yükü), 4K'da ise GPU ana darboğaz olur. Aynı CPU+GPU çifti 1080p'de CPU darboğazı, 4K'da kusursuz denge gösterir. Hesaplayıcımız bunu otomatik hesaba katar.
CPU darboğazında işlemciyi hız aşırtmak işe yarar mı?
Evet. CPU ayarı (çok çekirdekli OC, bellek EXPO/XMP, AMD'de Curve Optimizer) %5–15 performans kazancı verir. Bu, donanım değiştirmeden hafif CPU darboğazını çoğu kez çözer. AMD Ryzen'de bellek ayarı özellikle etkilidir — DDR5-6000 CL30, DDR5-5200 CL40'a göre +%10–15 FPS verir.
Eski bir AM4 işlemcim varsa ne olur?
AM4 platformu için en iyi yükseltme Ryzen 7 5800X3D'dir. Anakart veya belleği neredeyse hiç değiştirmeden Ryzen 5 5600'e göre +%30 FPS verir. 2026'da eski bir AM4 sistem için en iyi son adım yükseltmesidir. Sonrasında AM5'e tam geçişi değerlendirin.
Darboğaz yükseltme olmadan giderilebilir mi?
Kısmen, evet. Yöntemler: 1) çözünürlüğü ve grafik ayarlarını yükseltin (yük GPU'ya kayar); 2) DLSS/FSR'yi açın (GPU'yu rahatlatır ama CPU yükünü artırır — CPU darboğazını kötüleştirebilir); 3) RAM'i en yüksek kararlı frekansa ayarlayın; 4) gereksiz Windows işlemlerini kapatın.
Kritik darboğazda ne yapmalıyım?
Hesaplayıcı kritik darboğaz gösterdiyse yükseltme zamanıdır. Ne değiştirilir: 1) zayıf olan CPU ise işlemciyi değiştirin (belki anakart ve bellekle birlikte); 2) zayıf olan GPU ise yalnızca ekran kartını değiştirin. Satın almadan önce her seçeneğin kazancını görmek için FPS hesaplayıcımızı kullanın.